Trong bài này tôi sẽ giới thiệu các đề thi chọn đội tuyển của Hà Nội dự thi chọn HSG QG (VMO).
Author: Nguyen Trung-Tuan
Lucas sequences and Vietnam TST 2023/4b
Cho và
là hai số nguyên lẻ nguyên tố cùng nhau thỏa mãn
Dãy Lucas
và dãy Lucas đồng hành
với tham số
và
được xác định như sau:
và
Khi
và
ta có
là dãy số Fibonacci. Vào quãng năm 1996, Paulo Ribenboim và Wayne L. McDaniel đã chứng minh được kết quả:
Định lí. Nếu là số tự nhiên sao cho một trong bốn số
và
là số chính phương thì
Phương pháp của họ như sau. Chẳng hạn giả sử là số một chính phương, khi đó với mỗi số nguyên dương lẻ
nguyên tố cùng nhau với
ta có ký hiệu Jacobi
Với hầu hết
họ chọn được các modulo
sao cho
suy ra
không phải là số chính phương, vô lý! Bạn đọc quan tâm có thể đọc trong bài:
Paulo Ribenboim and Wayne L. McDaniel, The Square Terms in Lucas Sequences. Journal of number theory 58, 104 -123 (1996).
Mục đích chính của tôi khi viết bài này chỉ là giới thiệu đến các đồng nghiệp và các học sinh. Trong đó có nhiều kết quả sơ cấp về dãy Lucas và dãy Lucas đồng hành, những dãy số mà chúng ta biết ít hơn so với dãy số Fibonacci. Tiếp theo tôi giới thiệu một lời giải cho bài toán sau, nó là ý b trong bài 4 của đề thi chọn đội tuyển IMO 2023.
Bài toán (TST2023/4b). Cho hai số nguyên dương lẻ và
nguyên tố cùng nhau. Xét dãy số
xác định bởi
Chứng minh rằng không tồn tại bộ ba số nguyên dương
sao cho
chẵn và
là số chính phương.
Lời giải. Với giả thiết của bài toán ta thấy là dãy Lucas đồng hành với tham số
và
bởi vậy chúng ta có thể dùng các kết quả trong
. Giả sử
là một bộ ba số nguyên dương sao cho
chẵn và
là số chính phương. Khi đó
và
suy ra theo (9) trong
(trang 107) ta có
và
là các số nguyên dương lẻ. Do đó cấp
adic của
và
bằng nhau, để ý thêm
chẵn ta có
và
đều chẵn. Bây giờ theo bổ đề 1 trong
ta có
điều này không thể xảy ra vì
Bài toán được giải.
—
Vậy tôi giải được bài toán này nhờ tôi biết nhiều, chứ không cần điều gì đặc biệt. Có đúng không các bạn học sinh? 🙂
—
18/04/2023: Anh Nguyễn Xuân Thọ (Đại học Bách Khoa) cho tôi biết là kết quả TST2023/4b này đã có trong Colloquium Mathematicum, Vol. 130, No. 1, 2013.
Một điểm không phù hợp nữa của bài toán này là đoạn đặc trưng các cặp sao cho
đã có trong đề thi chọn HSG QG năm 2018, cụ thể là Bài 6.
IMO 2022: Problems and results
IMO 2022 diễn ra ở Oslo (Norway) từ 6/7 đến 16/7.

I. Danh sách đội tuyển Việt Nam
Ngô Quý Đăng (THPT chuyên KHTN, Hà Nội)
Phạm Việt Hưng (THPT chuyên KHTN, Hà Nội)
Vũ Ngọc Bình (THPT chuyên Vĩnh Phúc, Vĩnh Phúc)
Hoàng Tiến Nguyên (THPT chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An)
Phạm Hoàng Sơn (Phổ thông Năng khiếu, ĐHQG thành phố Hồ Chí Minh)
Nguyễn Đại Dương (THPT chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa)
Trưởng đoàn là GS. Lê Anh Vinh, Phó đoàn là PGS. Lê Bá Khánh Trình.
II. Đề thi và đáp án
Đáp án có ngay trong link trên AoPS các bạn nhé! Nhưng mà đừng bấm vào link vội, giải thử đã! 🙂
III. Kết quả
Đề năm nay dễ hơn đề các năm khác, có đến 10 thí sinh đạt 42/42 điểm. Có vẻ đề thi này đã không làm tốt chỗ phân loại cao?




IMO2021/6
Trong bài này tôi giới thiệu hai lời giải cho bài 6 trong đề thi IMO 2021, lời giải thứ hai có dùng bổ đề Siegel mà tôi đã giới thiệu cách đây rất lâu ở đường dẫn https://nttuan.org/2007/10/21/siegel/. Các bạn có thể tìm các bài toán khác trong đề IMO 2021 ở đây https://nttuan.org/2021/07/25/imo2021/
Bài toán (IMO2021/6). Cho số nguyên
là một tập hữu hạn các số nguyên và
…,
là các tập con của
. Giả sử rằng với mỗi
, tổng các phần tử của
là
. Chứng minh rằng
có ít nhất
phần tử.
Lời giải 1. Đặt và giả sử
. Từ giả thiết, với mỗi
, ta có
với các
. Với mỗi
, biểu diễn
theo cơ số
và kết hợp với
ta được
trong đó các
là số nguyên thỏa mãn
. Vế trái của đẳng thức này nhận đúng
giá trị, do đó
suy ra
.
The number of prime factors of a natural number
Mỗi năm, khi được mời dạy cho đội tuyển Việt Nam tham dự Olympic Toán quốc tế (IMO), tôi thường mang đến cho các em vài bài toán rất khó, và hy vọng một lời giải thanh nhã từ các thành viên của đội tuyển. Dưới đây là một bài cho đội tuyển IMO năm 2021.
Bài toán. Với mỗi số nguyên dương gọi
là số ước nguyên tố của
. Chứng minh rằng tồn tại số nguyên dương
sao cho
Lời giải. Với hai hàm và
từ tập các số nguyên dương đến tập các số thực dương ta viết
nếu
khi
. Thay
bởi
. Gọi
là một số nguyên dương phụ thuộc
mà ta sẽ chọn sau. Giả sử
là dãy tất cả các số nguyên tố lớn hơn
. Với
, đặt
và
Đặt
và gọi
là số nguyên dương nhỏ nhất sao cho
chia hết
với mỗi
. Ta có ngay
. Thật vậy, nếu không thì
với
, lấy
, ta có
; suy ra
, vô lý.
Xét số , ở đây
là số nguyên dương mà
. Ta có
Khi đặt và
, ta có
suy ra nếu thỏa mãn
thì
và bài toán được giải. Vậy sẽ là đủ nếu ta chỉ ra có để tồn tại
thỏa mãn
.
Với mỗi , ta có
. Thật vậy, xét một chỉ số
. Ta có
Nếu có số nguyên tố , tồn tại chỉ số
sao cho
. Vì
nên
. Nhưng
; suy ra
, và
. Do đó
, điều này không thể xảy ra do mọi ước nguyên tố của
lớn hơn
.
Bổ đề. Với mỗi số nguyên dương , ký hiệu
là số ước dương của
. Khi đó
Chứng minh. Xét một chỉ số . Vì
nên với mỗi số nguyên
, ta có
suy ra
Do đó