IMO 2024: Problems and results


Ngày thi thứ nhất (16/7/2024)

Bài 1. https://artofproblemsolving.com/community/c6h3358923

Tìm tất cả các số thực \alpha sao cho với mỗi số nguyên dương n, số

[\alpha]+[2\alpha]+\cdots+[n\alpha]

chia hết cho n.

Bài 2. https://artofproblemsolving.com/community/c6h3358926

Tìm tất cả các cặp số nguyên dương (a,b) sao cho tồn tại các số nguyên dương g và N thỏa mãn

\gcd (a^n+b,b^n+a)=g

với mọi số nguyên n\geq N.

Bài 3. https://artofproblemsolving.com/community/c6h3358932

Cho dãy vô hạn các số nguyên dương (a_n)_{n\geq 1} và số nguyên dương N. Giả sử với mọi số nguyên n>N, a_n bằng số lần xuất hiện của a_{n-1} trong dãy số a_1, a_2, \ldots, a_{n-1}. Chứng minh rằng một trong hai dãy số (a_{2n-1})_{n\geq 1} và (a_{2n})_{n\geq 1} là tuần hoàn kể từ lúc nào đó.

Ngày thi thứ hai (17/7/2024)

Bài 4. https://artofproblemsolving.com/community/c6h3359767

Cho ABC là một tam giác với AB < AC < BC. Gọi tâm đường tròn nội tiếp và đường tròn nội tiếp của tam giác ABC lần lượt là I và \omega. Gọi X là điểm trên đường thẳng BC, khác C, sao cho đường thẳng qua X song song với AC tiếp xúc với \omega. Tương tự, gọi Y là điểm trên đường thẳng BC, khác B, sao cho đường thẳng qua Y song song với AB tiếp xúc với \omega. Đường thẳng AI cắt lại đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC tại P. Gọi K và L lần lượt là trung điểm của AC và AB. Chứng minh rằng \angle KIL + \angle YPX = 180^{\circ}.

Bài 5. https://artofproblemsolving.com/community/c6h3359777

Ốc sên Turbo chơi trò chơi sau trên một bảng ô vuông cỡ 2024\times 2023. Trong 2022 ô vuông con nào đó, có các con quỷ nấp ở đó. Ban đầu, Turbo không biết ô nào có quỷ, nhưng nó biết rằng trên mỗi hàng có đúng một con quỷ, trừ hàng đầu tiên và hàng cuối cùng, và trên mỗi cột có không quá một con quỷ.

Turbo thực hiện một dãy các phép thử để tìm cách đi từ hàng đầu đến hàng cuối của bảng. Tại mỗi lần thử, nó được quyền chọn một ô bất kỳ trên hàng đầu để xuất phát, sau đó liên tục di chuyển giữa các ô, mỗi bước từ một ô sang một ô có chung cạnh với ô mà nó đang đứng (nó được phép đến các ô đã từng đi qua). Nếu nó tới một ô có quỷ thì lần thử này dừng lại và nó được đưa trở lại hàng đầu để thực hiện một lần thử khác. Những con quỷ không di chuyển, và Turbo nhớ mỗi ô mà nó ghé qua có quỷ hay không. Nếu nó tới được một ô bất kỳ trên hàng cuối thì trò chơi kết thúc.

Xác định giá trị nhỏ nhất của n sao cho Turbo luôn có chiến lược đảm bảo tới được hàng cuối cùng sau không quá n lần thử, cho dù các con quỷ có nấp ở đâu.

Bài 6. https://artofproblemsolving.com/community/c6h3359771

Một hàm số f:\mathbb{Q}\to\mathbb{Q} được gọi là đẹp nếu với mỗi số hữu tỷ x và y, f(x+f(y))=f(x)+y hoặc f(f(x)+y)=x+f(y). Chứng minh rằng tồn tại số nguyên c sao cho với mọi hàm số đẹp f, có không quá c số hữu tỷ có dạng f(r)+f(-r), với số hữu tỷ r nào đó. Tìm giá trị nhỏ nhất của các số c có tính chất này.


Ban tổ chức quyết định điểm xếp giải như sau:

HCV: \geq 29, HCB: \geq 22, HCĐ: \geq 16.

Đội tuyển Việt Nam được 2 HCB và 3 HCĐ. Đội đứng thứ 33 về tổng điểm.

Top 10 đội có điểm cao nhất. Đội tuyển Trung Quốc đứng thứ hai, sau nhiều năm đứng thứ nhất.

Top 10 thí sinh có điểm cao nhất. Haojia Shi lần thứ hai đạt 42/42 điểm. 🙂

Nguồn ảnh: https://www.imo-official.org/

Chessboard comeback


Trưa nay tôi được hỏi câu V trong đề thi tuyển sinh vào lớp 10 Chuyên toán năm học 2024-2025 của Hà Nội. Trong bài này tôi sẽ phát biểu bài toán tổng quát và giới thiệu một lời giải của bài toán đó.

Bài toán. Cho một số nguyên n lớn hơn 1 và một bảng ô vuông cỡ n\times n. Ban đầu một số ô vuông của bảng được tô màu đỏ. Sau đó mỗi giây, các ô vuông có chung cạnh với ít nhất hai ô đỏ sẽ được tô đỏ. Hỏi ban đầu cần tô ít nhất bao nhiêu ô vuông để sau một thời gian, tất cả các ô của bảng đều được tô đỏ?

Lời giải. Cần tô màu ít nhất n ô để sau một thời gian, tất cả các ô của bảng đều được tô đỏ.

Mỗi ô vuông con được xem là có cạnh 1. Gọi k là số ô được tô đỏ ban đầu, và ở mỗi thời điểm gọi S là tổng chu vi của các vùng được tô đỏ. Ta thấy ban đầu S\leq 4k và nếu tất cả các ô của bảng mang màu đỏ thì S=4n. Để ý rằng sau mỗi giây S không tăng. Vì thế, nếu sau một thời gian các ô đều mang màu đỏ thì 4k\geq 4n, suy ra k\geq n.

Bây giờ nếu lúc đầu tô n ô dọc theo một đường chéo chính của bảng thì sau một thời gian, tất cả các ô của bảng đều được tô đỏ. \Box

IMO Shortlist 2022: Algebra


Trong bài này tôi sẽ dịch phần Đại số trong cuốn IMO Shortlist 2022. Các năm trước bạn có thể tìm ở đường dẫn https://nttuan.org/2023/07/02/isl/.

Các phần khác trong cuốn IMO Shortlist 2022 tôi đã để ở các bài dưới đây:

Hình học https://nttuan.org/2023/09/08/isl2022-geometry/

Tổ hợp https://nttuan.org/2023/09/29/isl2022-combinatorics/


A1. Cho (a_n)_{n\geq 1} là một dãy số thực dương có tính chất (a_{n+1})^2 + a_na_{n+2} \leq a_n + a_{n+2} với mọi số nguyên dương n. Chứng minh rằng a_{2022}\leq 1.

A2. Cho một số nguyên k\ge2. Tìm số nguyên n \ge k+1 nhỏ nhất sao cho tồn tại một tập n số thực có tính chất: mỗi phần tử của nó có thể viết được dưới dạng tổng của k phần tử phân biệt khác của tập hợp.

A3. Gọi \mathbb{R}^+ là tập hợp các số thực dương. Tìm tất cả các hàm f: \mathbb{R}^+ \to \mathbb{R}^+ sao cho với mỗi x \in \mathbb{R}^+, có đúng một y \in \mathbb {R}^+ thỏa mãn xf(y)+yf(x) \leq 2. (IMO2022/2)

A4. Gọi n \geqslant 3 là một số nguyên và x_1,x_2,\ldots,x_n là các số thực trong đoạn [0,1]. Đặt s=x_1+x_2+\ldots+x_n và giả sử rằng s \geqslant 3. Chứng minh rằng tồn tại các số nguyên i và j với 1 \leqslant i<j \leqslant n sao cho 2^{j-i}x_ix_j>2^{s-3}.

A5. Tìm tất cả các số nguyên dương n \geqslant 2 sao cho tồn tại n số thực a_1<\cdots<a_n và số thực r>0 để \frac{1}{2}n( n-1) hiệu a_j-a_i với 1 \leqslant i<j \leqslant n bằng, theo một thứ tự nào đấy, các số r^1,r^2,\ldots,r^{\frac{ 1}{2}n(n-1)}.

A6. Chúng ta nói rằng một hàm f\colon\mathbb R\to\mathbb R là tốt nếu f(x + f(y)) = f(x) + f(y) với mọi x,y\in\mathbb R. Tìm tất cả các số hữu tỉ q sao cho với mọi hàm tốt f, tồn tại một số thực z sao cho f(z) = qz.

A7. Với số nguyên dương m, ký hiệu s(m) là tổng các chữ số của m trong hệ thập phân. Gọi P(x)=x^n+a_{n-1}x^{n-1}+\cdots+a_1x+a_0 là một đa thức, trong đó n \geqslant 2 và a_i là một số nguyên dương với mọi 0 \leqslant i \leqslant n-1. Có thể xảy ra với mỗi số nguyên dương k, s(k) và s(P(k)) có cùng tính chẵn – lẻ?

A8. Với số nguyên dương n, một n-dãy là một dãy (a_0,\ldots,a_n) gồm các số nguyên không âm có tính chất: nếu i và j là các số nguyên không âm với i+j \leqslant n, thì a_i+a_j \leqslant n và a_{a_i+a_j}=a_{i+j}. Gọi f(n) là số n-dãy. Chứng minh rằng tồn tại các số thực dương c_1, c_2 và \lambda sao cho c_1\lambda^n<f(n)<c_2\lambda^n với mọi số nguyên dương n.

Đề thi Olympic Toán nữ sinh Châu Âu 2024 (EGMO 2024)


Vào mùa thu năm 2009, trường Cao đẳng Murray Edwards, Cambridge đã tiếp cận Quỹ Toán học Vương quốc Anh với lời đề nghị làm điều gì đó để hỗ trợ việc trau dồi toán học cho các học sinh nữ. Một tình nguyện viên của UKMT (UK Maths Trust), Vicky Neale, đã gia nhập trường với tư cách là Giám đốc Nghiên cứu toán học vào đầu năm đó và trường đã tìm cách hỗ trợ các hoạt động của cô.

Đồng thời, UKMT đang lên kế hoạch cử một đội tham dự Olympic Toán nữ sinh Trung Quốc (CGMO) vào tháng 8 năm 2010.

Trong kỳ nghỉ Giáng sinh năm 2009, Geoff Smith đã có ý tưởng tổ chức một cuộc thi Olympic Toán học dành cho học sinh nữ châu Âu, có thể sử dụng trường Cao đẳng Murray Edwards làm địa điểm khai mạc. Mục đích là mang đến cho nhiều cô gái trải nghiệm tương tự như CGMO.

Vào ngày 29 tháng 12 năm 2009, Geoff đã chuyển ý tưởng của mình tới ủy ban Olympic Toán học Anh, ủy ban đã quyết định ủng hộ đề xuất này.

Tại IMO 2010 ở Kazakhstan, một cuộc họp sơ bộ đã được tổ chức để xác định liệu quốc tế có quan tâm đến việc tổ chức EGMO hay không. Không có gì ngạc nhiên khi một số quốc gia (nơi không có truyền thống giáo dục riêng cho nữ sinh) tỏ ra thận trọng khi tham gia, nhưng rõ ràng có đủ sự quan tâm để tiến hành sự kiện khai mạc.

Sự tham gia của Vương quốc Anh tại CGMO, đội do Ceri Fiddes và Alison Zhu phụ trách, đã thành công rực rỡ. Cả Ceri và Alison đều trở lại với quyết tâm tạo ra một sự kiện ở châu Âu. Ceri Fiddes sẽ trở thành Giám đốc Cuộc thi EGMO đầu tiên và Alison sẽ dẫn dắt đội Vương quốc Anh tại EGMO đầu tiên.

Thông báo công khai đầu tiên và ra mắt chính thức của EGMO được thực hiện vào ngày 8 tháng 3 năm 2011, nhân kỷ niệm 100 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ.

Hỗ trợ tài chính đã được huy động từ nhiều nguồn khác nhau và nhóm của Ceri đã tham gia lập kế hoạch chi tiết cho EGMO 2012.

Tinh thần đã được nâng cao đáng kể vào tháng 5 năm 2011 khi Charles Leytem thông báo rằng Luxembourg sẽ đăng cai EGMO 2013.

Tương tự IMO, các học sinh sẽ thi trong 2 ngày, mỗi ngày làm 3 bài toán trong 4 tiếng rưỡi. Có thể thấy rằng nhiều bài toán trong đề thi EGMO không khó bằng các bài toán trong đề thi IMO.

Nguồn: https://www.egmo.org/

European Mathematical Cup 2023


Cúp Toán học Châu Âu (viết tắt là EMC) là một cuộc thi toán trung học do Hiệp hội các nhà Toán học trẻ tài năng Croatia Marin Getaldić (www.mnm.hr) tổ chức với sự hợp tác của nhiều giáo sư uy tín.

EMC thường diễn ra vào tháng 12 và các thí sinh có thể làm bài online. Sau cuộc thi, ban tổ chức địa phương sẽ gửi bản scan các bài giải của học sinh cho ban tổ chức EMC để chấm.  Họ cũng có thể tự chấm các bài làm của học sinh. Kết quả chính thức sẽ được công bố trên trang web sớm nhất có thể sau khi tất cả các bài thi được chấm điểm.

Cuộc thi được chia thành hai hạng: Junior (học sinh dưới 17 tuổi vào ngày diễn ra cuộc thi và chưa từng tham gia IMO) và Senior (học sinh trung học khác hoặc học sinh tiểu học xuất sắc). Học sinh đáp ứng đủ tiêu chí để tham gia hạng Junior có thể chọn tham gia hạng Senior.

Thời lượng của cuộc thi cho cả hai hạng là 4 giờ. Trong thời gian đó, học sinh sẽ cố gắng giải 4 bài toán, mỗi bài toán thuộc một trong các lĩnh vực: đại số, tổ hợp, hình học và lý thuyết số. Theo mô hình của các cuộc thi quốc tế khác như IMO, các công cụ duy nhất được phép sử dụng trong cuộc thi là các công cụ viết và vẽ. Việc sử dụng các công thức, máy tính bỏ túi và các công cụ khác bị cấm. Về mặt kiến ​​thức, các bài toán tương tự như các bài toán IMO, mặc dù các bài toán thuộc hạng Junior thường cơ bản hơn và ít yêu cầu kiến ​​thức hơn.

Dưới đây là đề EMC 2023 hạng Senior:

Bài 1. Tìm tất cả các tập số thực S sao cho:

(a) 1 là phần tử nhỏ nhất của S, và

(b) với mỗi x,y\in S, nếu x>y thì \sqrt{x^2-y^2}\in S.

Bài 2. Cho tam giác ABC với \angle BAC = 90^{\circ}. Đường tròn nội tiếp của tam giác ABC lần lượt tiếp xúc với {BC}, {CA}, {AB} tại D ,E, F. Gọi M là trung điểm của đoạn thẳng {EF}. Ký hiệu P là hình chiếu của A trên BC và K là giao điểm của MP và AD. Chứng minh rằng các đường tròn ngoại tiếp các tam giác AFE và PDK có bán kính bằng nhau.

Bài 3. Cho n là một số nguyên dương. Gọi B_n là tập hợp tất cả các xâu nhị phân có độ dài n. Đối với xâu nhị phân s_1s_2\ldots s_n, ta định nghĩa xoắn của nó là xâu nhị phân độ dài n được xác định theo cách sau. Đầu tiên, ta đếm xem nó có bao nhiêu khối chữ số liên tiếp. Ký hiệu số này là b. Sau đó, chúng ta thay s_b bằng 1-s_b. Xâu a được gọi là hậu duệ của xâu b nếu a có thể thu được từ b thông qua một số hữu hạn lần xoắn. Một tập con của B_n được gọi là bị chia nếu không có hai phần tử nào trong số các phần tử của nó có hậu duệ chung. Tìm số lượng phần tử lớn nhất có thể có của một tập con bị chia của B_n.

Một ví dụ về xoắn: 101100 \rightarrow 101000 vì 1\mid 0\mid 11\mid 00 có 4 khối chữ số liên tiếp.

Bài 4. Cho một hàm số f\colon\mathbb{N}^*\rightarrow\mathbb{N}^* có tính chất: với mỗi số nguyên dương x và y, số f(x)+y là số chính phương khi và chỉ khi số x+f(y) là số chính phương. Chứng minh rằng f là một đơn ánh.

Nguồn: https://emc.mnm.hr/