Tổng quan về sách
“Blockchain Basics: A Non-Technical Introduction in 25 Steps” (tạm dịch: “Cơ bản về Blockchain: Giới thiệu không kỹ thuật qua 25 bước”) là một cuốn sách được viết bởi Daniel Drescher, một chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng và công nghệ, với mục tiêu giải thích các khái niệm phức tạp về blockchain một cách dễ hiểu cho người không có nền tảng kỹ thuật. Cuốn sách được xuất bản vào năm 2017 bởi Apress Business và nhanh chóng trở thành một tài liệu tham khảo phổ biến cho những ai muốn tìm hiểu về công nghệ blockchain mà không cần đi sâu vào các chi tiết kỹ thuật như toán học, lập trình hay mật mã học. Với cấu trúc gồm 25 bước, cuốn sách dẫn dắt người đọc qua các khái niệm cơ bản, ứng dụng thực tiễn và những hạn chế của blockchain, sử dụng các phép ẩn dụ, ví dụ và hình ảnh minh họa để làm rõ ý tưởng.
Daniel Drescher, tác giả của cuốn sách, là một người có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực giao dịch chứng khoán điện tử tại các ngân hàng, đồng thời ông cũng sở hữu bằng Tiến sĩ Kinh tế lượng từ Đại học Kỹ thuật Berlin và Thạc sĩ Kỹ thuật Phần mềm từ Đại học Oxford. Với nền tảng học vấn và kinh nghiệm thực tiễn, Drescher mang đến một góc nhìn vừa sâu sắc vừa dễ tiếp cận về blockchain, một công nghệ đang ngày càng trở nên phổ biến trong nhiều lĩnh vực như tài chính, chuỗi cung ứng và quản trị.
Nội dung chính của sách
Cuốn sách được chia thành 5 giai đoạn chính, mỗi giai đoạn tập trung vào một khía cạnh khác nhau của blockchain:
• Giai đoạn 1: Thuật ngữ và nền tảng kỹ thuật
Giai đoạn này đặt nền móng cho việc hiểu blockchain bằng cách giới thiệu các khái niệm cơ bản như cách phân tích hệ thống phần mềm theo các lớp và khía cạnh khác nhau. Drescher nhấn mạnh rằng blockchain không chỉ là một công nghệ mà còn là một cách tiếp cận để duy trì tính toàn vẹn (integrity) trong các hệ thống phân tán. Ông giải thích mục đích của blockchain là đảm bảo tính minh bạch và an toàn trong các hệ thống peer-to-peer, nơi không có một trung gian đáng tin cậy nào.
• Giai đoạn 2: Tại sao cần blockchain
Ở đây, tác giả tập trung vào vấn đề cốt lõi mà blockchain giải quyết: làm thế nào để duy trì tính toàn vẹn trong một hệ thống mà các thành phần không biết rõ về độ tin cậy của nhau. Một ví dụ nổi bật là vấn đề “chi tiêu kép” (double-spending) trong các giao dịch kỹ thuật số, nơi mà một người có thể cố gắng sử dụng cùng một đơn vị tiền tệ hai lần. Drescher giải thích rằng blockchain giải quyết vấn đề này bằng cách tạo ra một sổ cái phân tán (distributed ledger) mà tất cả các bên tham gia đều có thể kiểm tra và đồng thuận.
• Giai đoạn 3: Blockchain hoạt động như thế nào
Đây là phần trọng tâm của cuốn sách, nơi Drescher phân tích từng thành phần của blockchain, từ việc lưu trữ dữ liệu giao dịch, sử dụng hàm băm (hash functions) để đảm bảo tính bất biến, đến cơ chế đồng thuận (consensus mechanisms) như proof-of-work và proof-of-stake. Ông sử dụng các phép ẩn dụ để giải thích những khái niệm phức tạp, chẳng hạn như so sánh cơ chế đồng thuận của blockchain với cách những con đường mòn tự nhiên hình thành trong công viên – minh họa cho việc các nút (nodes) trong mạng lưới đạt được sự đồng thuận mà không cần một cơ quan trung ương.
• Giai đoạn 4: Hạn chế và giải pháp
Drescher không né tránh việc thảo luận về những hạn chế của blockchain, chẳng hạn như vấn đề về khả năng mở rộng (scalability), bảo mật và quyền riêng tư. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra rằng cộng đồng công nghệ đã và đang phát triển các giải pháp để khắc phục những hạn chế này, như sidechains, sharding, hay các blockchain được cấp phép (permissioned ledgers).
• Giai đoạn 5: Ứng dụng, tóm tắt và triển vọng
Phần cuối của cuốn sách tập trung vào các ứng dụng thực tiễn của blockchain trong các ngành như tài chính, chuỗi cung ứng, y tế và hệ thống bỏ phiếu. Drescher nhấn mạnh tiềm năng của blockchain trong việc loại bỏ trung gian (disintermediation) và trao quyền cho cá nhân thông qua các giao dịch ngang hàng. Ông cũng đưa ra một cái nhìn tổng quan về tương lai của công nghệ này, bao gồm cả vai trò của nó trong việc xây dựng internet phân tán (web 3.0).
Điểm mạnh của sách
Một trong những điểm mạnh nổi bật của “Blockchain Basics” là cách tiếp cận không kỹ thuật, đúng như tiêu đề của cuốn sách. Drescher sử dụng các phép ẩn dụ và ví dụ thực tế để giải thích các khái niệm phức tạp, giúp người đọc không có nền tảng về công nghệ vẫn có thể nắm bắt được ý tưởng chính. Chẳng hạn, ông so sánh blockchain với một cuốn sổ cái mà tất cả mọi người đều có thể nhìn thấy và kiểm tra, nhưng không ai có thể sửa đổi mà không để lại dấu vết. Cách viết của Drescher rõ ràng, mạch lạc, và có cấu trúc tốt, với mỗi bước được tóm tắt bằng các gạch đầu dòng ở cuối chương, giúp người đọc dễ dàng ôn lại những điểm chính.
Cuốn sách cũng nhận được nhiều đánh giá tích cực từ cộng đồng. Người đọc trên các nền tảng như Amazon và Goodreads thường ca ngợi cách tiếp cận từng bước của Drescher, gọi đây là một tài liệu tuyệt vời cho người mới bắt đầu. Một số ý kiến cho rằng cuốn sách không chỉ giúp họ hiểu blockchain mà còn cung cấp các công cụ để giải thích công nghệ này cho người khác. Ngoài ra, việc không đi sâu vào các chi tiết kỹ thuật như công thức toán học hay mã lập trình cũng là một lợi thế lớn, khiến cuốn sách phù hợp với nhiều đối tượng, từ các nhà quản lý, chuyên gia tài chính, đến những người chỉ tò mò về blockchain.
Hạn chế của sách
Mặc dù có nhiều điểm mạnh, “Blockchain Basics” cũng không tránh khỏi một số hạn chế. Thứ nhất, do được xuất bản vào năm 2017, cuốn sách không đề cập đến một số diễn biến mới trong lĩnh vực blockchain, chẳng hạn như sự gia tăng của các ứng dụng tài chính phi tập trung (DeFi) hay sự phát triển của các blockchain thế hệ mới như Solana hay Polkadot. Điều này khiến một số nội dung trở nên lỗi thời trong bối cảnh công nghệ blockchain đang phát triển nhanh chóng.
Thứ hai, một số người đọc có nền tảng kỹ thuật cho rằng cuốn sách quá dài dòng và lặp lại. Chẳng hạn, trên Goodreads, một số ý kiến nhận xét rằng các phép ẩn dụ được sử dụng quá nhiều, khiến cuốn sách trở nên kém hiệu quả với những ai đã có hiểu biết cơ bản về hệ thống phân tán hay mật mã học. Họ khuyên rằng những người đã quen thuộc với các khái niệm này nên tìm một cuốn sách ngắn gọn và đi thẳng vào vấn đề hơn.
Thứ ba, một số ý kiến chỉ trích việc cuốn sách chưa thảo luận đầy đủ về các rủi ro bảo mật của blockchain, chẳng hạn như các vụ tấn công mạng hay hack liên quan đến tiền mã hóa. Mặc dù Drescher có nhắc đến các hạn chế, ông dường như tập trung nhiều hơn vào tiềm năng của blockchain mà không đi sâu vào các vấn đề thực tế mà công nghệ này đang phải đối mặt, đặc biệt là sau các vụ bê bối tiền mã hóa lớn xảy ra sau năm 2017.
Đánh giá tổng quan
“Blockchain Basics: A Non-Technical Introduction in 25 Steps” là một cuốn sách tuyệt vời cho người mới bắt đầu tìm hiểu về blockchain. Với cách tiếp cận không kỹ thuật, cấu trúc rõ ràng và những ví dụ dễ hiểu, Daniel Drescher đã thành công trong việc biến một chủ đề phức tạp thành một câu chuyện dễ tiếp cận cho mọi đối tượng. Cuốn sách không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn khơi gợi sự tò mò về tiềm năng của blockchain trong việc thay đổi nhiều khía cạnh của xã hội và kinh tế.
Tuy nhiên, cuốn sách không phải là không có nhược điểm. Việc thiếu cập nhật về các diễn biến mới và sự dài dòng trong một số phần có thể khiến nó kém hấp dẫn với những người đọc có kinh nghiệm hoặc những ai tìm kiếm thông tin chuyên sâu hơn. Dù vậy, với mục tiêu là một cuốn sách nhập môn, “Blockchain Basics” đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Đây là một tài liệu đáng đọc cho bất kỳ ai muốn hiểu rõ hơn về blockchain mà không bị choáng ngợp bởi các thuật ngữ kỹ thuật.
Đề xuất
Cuốn sách này phù hợp nhất với những người mới tìm hiểu về blockchain, đặc biệt là các chuyên gia tài chính, kiểm toán viên, hoặc nhà quản lý đang cân nhắc áp dụng công nghệ này vào công việc của họ. Đối với những người có nền tảng kỹ thuật hoặc đã quen thuộc với blockchain, họ có thể muốn tìm kiếm các tài liệu chuyên sâu hơn để tránh cảm giác lặp lại. Ngoài ra, để cập nhật thông tin mới nhất, người đọc có thể kết hợp cuốn sách với các nguồn tài liệu trực tuyến hoặc khóa học về blockchain hiện đại.
Kết luận
Tóm lại, “Blockchain Basics” của Daniel Drescher là một cuốn sách nhập môn xuất sắc, mang đến một cái nhìn toàn diện và dễ hiểu về blockchain. Dù có một số hạn chế, nó vẫn là một điểm khởi đầu lý tưởng cho bất kỳ ai muốn khám phá công nghệ này. Với cách tiếp cận từng bước và phong cách viết rõ ràng, cuốn sách không chỉ giáo dục mà còn truyền cảm hứng để người đọc tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về blockchain và những ứng dụng đầy tiềm năng của nó trong tương lai.
T's Lab 