[BlogCamLy] Hồi ký Steve Jobs (3): Đẹp


Một mẫu thiết kế cửa hiệu Apple

Rốt cuộc, điều gì khiến bác Steve khác người – khác hơn cả những người khác thường lừng danh như Bill Gates, Larry Page, hay Mark Zuckerberg? Bác là người tuyệt đối duy mỹ. Mà không chỉ duy mỹ theo kiểu cưỡi ngựa xem hoa, thấy cái gì đẹp là thích, bác Steve duy mỹ đến mức buộc tất cả mọi thứ mà bác chạm đến (bằng tay, bằng tai hay bằng mắt) đều phải đẹp hết mức có thể theo thẩm mỹ của bác. Đây chính là lý do làm cho các sản phẩm của Apple không chỉ ưu việt về tính năng mà còn nổi bật về thẩm mỹ. Cuốn hồi ký Steve Jobs cung cấp nhiều ví dụ về sự mềm lòng của bác trước những thứ (bác coi là) đẹp, và sự quyết liệt của bác trong việc tận dụng cái đẹp đó.

Người gieo hạt giống duy mỹ đầu tiên trong đời bác Steve là bố nuôi của bác, một thợ cơ khí bình thường vùng California. Bác Steve cho biết kể từ khi còn nhỏ, bác đã được bố nuôi cho mày mò xem các thiết kế máy móc – “bố tôi quan tâm đến việc làm cho hoàn hảo về hình thức cả những chi tiết mà mắt người sử dụng không nhìn thấy”, bác nói. Người thứ hai là nhà kinh doanh địa ốc tên Joseph Eichler, chủ một công ty địa ốc thiết kế hàng nghìn nhà tại California từ 1950-1974. Những ngôi nhà theo thiết kế của Eichler thường không quá đắt, theo phong cách mở, tường kính từ sàn lên đến trần, cấu trúc cột và xà nhà lộ thiên, sàn đá tảng hoặc măng và cửa kính trượt. Những chi tiết như thế gây ấn tượng mạnh trong đầu cậu bé Steve và kích thích đam mê thiết kế của cậu từ thời niên thiếu; sau này, các thiết kế cửa hàng Apple mang cùng nguyên tắc mở, tối giản, sử dụng sàn đá hoặc xi măng.

Từ thời trẻ bác Steve đã say mê xe hơi Porsche và Mercedes, xe máy BMW, dao Henckels, thiết bị gia đình của Braun, đàn dương cầm Bosendorfer, và thiết bị âm thanh của Bang & Olufsen. Hầu hết các hãng có thiết kế bác thích nằm ở châu Âu (Đức, Áo, Đan Mạch,…). Ngay cả lúc có nhiều tiền, bác cũng không đổi gu của mình sang dòng sản phẩm hào nhoáng hơn. Bác bảo một số người trong công ty bác bỗng nhiên giàu lên là bắt đầu đi Rolls-Royce và đem vợ đi giải phẩu thẩm mỹ rồi “biến thành những người quái gở”, bác quyết không đi theo con đường đó.

Cái đẹp, với bác Steve, không thể không gắn liền với tiện ích. Touchpad của Apple ngày nay là đỉnh cao của việc điều khiển mọi thứ trên màn hình bằng cách di chuyển các ngón tay. Thời kỳ đầu của máy tính Apple, khi mà mọi người vẫn đang sử dụng con chuột có hai bánh xe để di chuyển con trỏ phải-trái, trên-dưới, bác Steve đã nghĩ ra việc con trỏ cần phải di chuyển theo mọi hướng chứ không chỉ bốn chiều. Bác nói chuyện với các kỹ sư, một trong số đó bảo với bác không làm thế được, bác nổi giận đùng đùng sa thải anh chàng không may kia tức thì, và tuyên bố “tôi sẽ làm con chuột (di chuyển mọi hướng)”. Con chuột gắn quả bóng phía dưới thay vì gắn hai bánh xe ra đời từ đó. Những chuyện tương tự như thế liên tục diễn ra trong công ty Apple. Với bác Steve, ai không đạt được chuẩn về thẩm mỹ+tiện ích mà bác đòi hỏi là loại vứt đi – “họ không biết cách làm nghệ thuật, họ chỉ biết làm ra cứt” là cách bác mắng những người không may làm tổn thương lòng duy mỹ của bác.

Qua thời gian, bác Steve biến gu thẩm mỹ cá nhân của mình thành triết lý thiết kế của công ty. Từ năm 1981, bác tham gia đều đặn Hội nghị thiết kế quốc tế tổ chức hàng năm tại Aspen. Từ các hội nghị này mà bác bắt đầu bị thu hút bởi triết lý thiết kế tiện dụng của phong trào Bauhaus (“không có khoảng cách giữa nghệ thuật và tính hữu dụng” là tinh thần của phong trào này). Năm 1983, khi phát biểu tại hội nghị thường niên về thiết kế, bác Steve tuyên bố: “Chúng tôi sẽ tạo ra những sản phẩm công nghệ cao, và sẽ đóng gói chúng một cách thanh mảnh để ai cũng nhận ra chúng là sản phẩm công nghệ cao. Chúng tôi sẽ thiết kế những sản phẩm đóng gói nhỏ, đẹp và màu trắng”. Màu trắng, thiết kế tối giản và gọn nhẹ trở thành mục tiêu thiết kế của Apple từ đó. Trong nghìn trùng các sản phẩm công nghiệp xám đen, Apple nổi bật lên ngay từ giây phút đầu tiên.

Sau này, bác Steve cũng bị thu hút bởi phong cách thiết kế của Nhật, và kết thân với các nhà thiết kế lừng danh Nhật như Issey Miyake (người vẻ kiểu cho chiếc áo cổ cao màu đen mà bác mặc suốt trong thập niên cuối đời) và I.M. Pei. Bác đặc biệt yêu thích những khu vườn mang chất Zen ở Tokyo. Nhưng cuối cùng, các thiết kế của Apple vẫn xây dựng trên nền đơn giản một đặc tính độc nhất vô nhị: nét tươi vui. Sợi dây tai nghe màu trắng uốn lượn quanh cơ thể của các sản phẩm iPod là điển hình của phong cách phối hợp này.

Đam mê thẩm mỹ của bác Steve không chỉ dừng ở các sản phẩm đến tay người tiêu thụ. Nhà máy của Apple tại Fremont, theo đòi hỏi của bác, được sơn tường trắng, máy móc sơn màu xanh sáng, vàng, và đỏ. Thậm chí các con chip máy bác cũng bắt sơn màu trắng thay vì giữ màu xám đen của nguyên vật liệu. Tại nhà riêng ở Palo Alto, bác lựa chọn kỹ càng từng món nội thất, riêng máy giặt và máy sấy cũng mất hai tuần thảo luận trong gia đình để cuối cùng bác mua bộ máy của Miele (Đức). Năm 1999, khi bắt đầu thiết kế các cửa hiệu bán lẻ cho Apple, bác “hành tỏi” đội ngũ thiết kế suốt hai năm để cuối cùng cho ra đời cửa hiệu đầu tiên vào tháng 5/2001 tại Virginia, với quầy phục vụ khách hàng màu trắng tinh, sàn gỗ tẩy sáng, và hình ảnh John Lennon và Yoko Ono to vật vã trên tường. Bác cũng đích thân thiết kế cầu thang bằng kính viền titanium cho các cửa hiệu Apple sau này. Một thay đổi căn bản nữa của cửa hiệu Apple là dùng đá tảng vùng Florence của Ý thay vì dùng sàn gỗ. Với những tấm kính to khổng lồ mà bác Steve đòi hỏi thiết kế cho các cửa hiệu của mình, công ty Apple phải xây riêng nhà máy làm kính tại Trung Quốc. Năm 2006, cửa hiệu Apple trên Đại lộ số 5 ở Manhattan, New York, nơi hội tụ các yếu tố thiết kế ưa thích nhất của bác Steve, đón 50 ngàn khách mỗi tuần trong suốt năm đầu tiên khai trương, trở thành cửa hiệu đông khách nhất và thu lợi cao nhất (tính theo diện tích) trên toàn thế giới.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s